Thủ tướng xuống xe, chậm rãi chào hỏi các lãnh đạo VASS,
sau đó đi vào không gian sách, bản đồ, tư liệu trưng bày nơi tiền sảnh. Thủ tướng
xem tạp chí, đến là các cuốn sách được giải thưởng Hồ Chí Minh, giải thưởng nhà
nước, sau đó thì quay sang xem các bản đồ. Không gian này chủ yếu được chuẩn bị
bởi Viện Kinh tế, Viện Thông tin KHXH, Viện sử học, Viện Hán Nôm, Viện Văn hóa
và Viện Nghiên cứu Con người.
Ở khoảng cách gần của không gian trưng bày sách, đối diện với Thủ tướng,
tôi chụp được dăm bức hình về ông, nghe được vài ba lời ông nói về các sản phẩm
của Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, về giá trị của những công trình mà Chủ tịch
Viện giới thiệu với ông. Đoạn xem bản đồ biển đảo, có một chi tiết khá thú vị
là Thủ tướng dò bản đồ, định vị quê hương Quãng Nam của ông, chỉ tay vào bản đồ
nói và với em Nguyễn Cẩm Lệ- nhân viên phục vụ giới thiệu sách đứng cạnh bên:
Nhà chú ở đoạn này.
Cử chỉ của Thủ tướng biểu lộ sự giản dị và thân tình. Không có cảm giác nhiều
cách biệt.
* * *
Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam có vinh dự đón ông tới dự tổng kết năm 2016, phát
biểu chỉ đạo, mà quan trọng là qua đây để ông lắng nghe những kiến nghị, những
tâm tư của các nhà khoa học, có thể từ đó hình thành thêm những ý tưởng về thúc
đẩy phát triển khoa học nói chung, về phát triển KHXH Việt Nam nói riêng.
Nhiều ý kiến tâm huyết của GS.TS. Đỗ Tiến Sâm, PGS.TS.Trần Đình Thiên, PGS.TS.
Trần Thị An đã phát biểu xoay quanh vai trò của khoa học xã hội, những rào cản
đối với khoa học, nhu cầu đổi mới thể chế, sự đối xử đối với nhà khoa học, để
tạo đà cho khoa học có sự đột phá phát triển.v.v... Những phát biểu đó không
hẳn là mới, ít nhiều được nghe ở nơi này nơi kia, nhưng lần này nghe các nhà
khoa học rút ruột nói ra trước mặt Thủ tướng mới thực thấy được độ tâm huyết.
Các nhà khoa học chân chính bao giờ cũng tâm niệm các nghiên cứu của mình phải
hướng tới phát triển, hướng tới giải quyết những vấn đề bức xúc của đất nước và
nhân dân, hướng tới phát triển con người.
Sẽ là tuyệt vời nếu như những kiến nghị của Viện của các nhà khoa học được Thủ
tướng và những người có trách nhiệm ở thượng tầng lắng nghe.
Thật tuyệt vời nếu nhà nghiên cứu không đóng vai viên chức, công chức; hoạt
động khoa học thoát khỏi chiếc áo hành chính xơ cứng; nhà khoa học đích thực tự
do với tầm hồn nghệ sĩ, lao động sáng tạo, truy tìm chân lý.
Sẽ là tuyệt vời nếu khoa học xã hội thực sự được coi trọng, được tạo đà đột phá
phát triển, được góp phần vào “kiến tạo” phát triển.
*
Thủ tướng nhấn mạnh 4 yêu cầu đối với Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam
Và Thủ tướng cũng đặt hàng cho Viện giải quyết 5 vấn đề đang đặt ra hiện nay,
đó là:
Thứ nhất là nghiên cứu đề xuất xử lý các thể chế kinh tế - xã hội ràng buộc
Việt Nam
Thứ hai, nghiên cứu đặc điểm địa lý kinh tế nhân văn từng vùng miền để từ đó đề
xuất các giải pháp phát triển kinh tế phù hợp, nhằm góp phần xóa đói giảm
nghèo, phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Thứ ba là giữ gìn và phát huy bản văn hóa sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập
toàn cầu ngày càng sâu rộng.
Thứ tư, tập hợp luận cứ khoa học mang tính thuyết phục cao để làm cơ sở pháp lý
bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Thứ năm là, đề xuất cơ chế hữu hiệu hơn để thúc đẩy phong trào khởi nghiệp, đưa
Việt Nam
Những đặt hàng trên đây của Thủ tướng sẽ là động lực thúc đẩy Viện Hàn lâm KHXH
Việt Nam tiếp tục thực hiện tốt hơn vai trò, chức năng, nhiệm vụ của của Viện.
*
Cá nhân tôi, thi thoảng vẫn thấy Thủ tướng trên ti vi, ở ngoài đời gặp ông là
chuyện hiếm. Ở lần gặp gỡ này, nghe cách ông lắng nghe, nghe ông nói, tôi thấy
ở Thủ tướng một niềm tin.
